Nye bilder

Kamp mot firkanta miljøbyråkrati

(innlegg på Senterpartiets landsmøte, Loen 5. april 2013)

Som ny i energi- og miljøkomiteen i 2007, vart eg kjapt konfrontert med kritikk mot naturforvaltninga. Ofte er det lett å tenkje at kritikk mot byråkratiet er noko som alltid førekjem og at om ein berre går inn i sakene, har avgjerdene ofte ei logisk forklaring. Men slik er det ikkje alltid.

Fredsprisen bør gå til Bialiatski

I dag har eg har nominert menneskerettsforkjempar Ales Bialiatski frå Kviterussland til Nobels Fredspris 2013. Bialiatski vil vere ein verdig vinnar av fredsprisen.

Politisk arbeid og arbeid for menneskerettane er risikosport i Kviterussland. Ales Bialiatski er ikkje skuggeredd. Med stor fare for eigen tryggleik har han via livet sitt til å gjere menneskeretts-situasjonen i Kviterussland betre. Han har vore arrestert ei rekkje gonger som følgje av sitt arbeid for menneskerettar og mot eit totalitært regime; fyste gong i 1988. Han stifta menneskerettsorganisasjonen Viasna i 1996, og under hans leiing har senteret hjulpet tusenvis av ofre for regimets undertrykking. Viasna samlar òg informasjon om menneskerettsbrot, arbeidar for å spreie kunnskap om menneskerettar, overvaker vala i landet – og spreier informasjon om det.

Ufritt og urettferdig val i Hviterussland

Valet til nytt parlament i Hviterussland var allereie lenge før valdagen dømt til å få massiv kritikk. Fleire framståande representantar for opposisjonen fekk ikkje lov å stille til val. Framleis sit fleire regimekritikarar i fengsel etter presidentvalet i 2010. Opposisjonen fekk minimal representasjon i valkomiteane. Enkelte av dei opposisjonspolitikarane som stilte til val vart hindra eller sensurert i den tildelte sendetida i media. Uavhengige journalistar blir hindra i arbeidet sitt, det er også eksempel på arrestasjonar. Mellom anna sonar ein journalist ein dom på fem år for å ha fornærma presidenten i ein artikkel. Det er vanskeleg å forstå og akseptere at dette skjer her i Europa i vår tid.

OSSE si sterke kritikk av gjennomføringa av valet, kjem ikkje overraskande. Eg har vore valobservatør i fleire tidlegare sovjetrepublikkar, men tilhøva for dei demokratiske kreftene i Hviterussland er dei verste eg har opplevd.

Naivt frå Oddekalv

I VG 18. juli har Miljøvernforbundets leiar, Kurt Oddekalv, eit temmelig tendensiøst innlegg om kor meiningslaust og miljøskadeleg det er å produsere meir fornybar energi. Han hevdar at det er naivt å tru at fornybar elektrisitetsproduksjon kan erstatte olje, som til dømes brukas i 95 prosent av dagens transport.

Eg er djupt usamd med Oddekalv. Meiner han verkeleg at vi ikkje skal produsere fornybar kraft som kan erstatte den fossile energien som i dag brukas til dømes i transportsektoren? Meiner han at det er ok at vi skal basere oss på like stor grad av fossil energi også i framtida? Kor er viljen hans til å gjere noko for å vri forbruket frå fossil til fornybar energibruk?

Venstre i klima-spagat

Venstre kritiserar klimameldinga. Samstundes har dei opna dørane for regjeringssamarbeid med FrP. Det kan bli ei ytterst krevjande spagat.

Venstre kritiserar klimameldinga for å inneholde for lite. Dei håper på at forhandlingane i Stortinget gjer rom for forbetringar. FrP, på si side, meinar åpenbart at klimameldinga inneheld for mykje. Dei fryktar som vanleg for prisane på bilar.

Klima for grøne arbeidsplassar

Klimameldinga som vert presentert i dag, er godt nytt både for klimaet og for Noregs framtidige næringsliv.

Slepp opp klimabremsen, Haltbrekken!

Vindkraft og annan fornybarproduksjon er ein del av løysinga på klimakrisa. Difor må Haltbrekken slutte å protestere mot all fornybar energi – dersom han framleis vil utfordre regjering og Storting på klimahandling.

Det er skilnad på å være varsam når det skal byggast ut ny fornybar energi, og å vere motstandar på rein automatikk.

Vindkraftkommunane må få si del av kaka

Kommunar som produserar vasskraft, har ei sjølvsagt rett til å få sin del av verdiane som blir produsert. Det skulle berre mangle.

Vasskraftkommunane forsynar heile Noreg med rein og fornybar kraft. Vasskrafta har produsert rein elektrisitet i Noreg sidan 1800-talet. Vasskrafta la grunnlaget for norsk industri, og for verdiskaping i hele landet. Kraftkommunane får ei sjølvsagt takk for hjelpa, sidan dei bidreg både til dette, og til å løyse ei av verdas største utfordringar: klimakrisa. Dei fremmar eit felles gode, og får rettmessig kompensasjon for at storsamfunnet får dra nytte av naturressursane deira. Det er trass alt innbyggarane i desse kommunane som må forhalde seg til dei naturinngrepa som vert gjorde for å sikre landet rein energi.

Statoil si oljesandsatsing stoppar Canada sine klimamål

Energi- og miljøkomiteen har vore på studietur til Canada, for mellom anna å sjå på oljesandproduksjon. Eg skal innrømme at eg var skeptisk til oljesandutvinninga før eg reiste, men eg har lytta og sett med opne sansar og ope sinn.

Konklusjonen min er klar: Statoil bør selge seg ut av oljesandprosjektet sitt i Canada.

Miljøvennleg datalagring

Statseigde Entra eigedom lanserar ”verdas mest sikre og miljøvennlege datasenter”, etter eige utsegn. Der vil dei lagre store mengder data for framtida. Dei er opptekne av at lagringa skal være fysisk sikra, dei vil gjenvinne energi i form av varme, og vi ha eit betrakteleg lågare energiforbruk enn ordinære datasentre.

Eg er skeptisk.

Atomtrugsmål mot Noreg?

Nyleg var eg på reise i Finnmark, og møtte Cecilie Hansen, SPar og ordførar i Sør-Varanger kommune. Ho ga meg ei klar oppmoding: ta tak i atomtrugsmålet frå Russland.

Hendingane i Japan viste tydeleg at atomkraft kan ha store negative konsekvensar, også i fredstid. I Noreg er vi framleis påverka av Tjernobyl-ulukka. Til dømes må sau frå dei hardast råka områda framleis nedforas før slakt, for å få radioaktiviteten ut av kroppen. Mattilsynes gjer fortsatt kosthaldsråd til dei som haustar kjøt, sopp og bær frå områda som fekk mest radioaktivt nedbør. Om vi blir råka av ei atomulukke igjen, kan det gå mykje verre. Eit utslepp frå Sellafield-anlegget i Storbritannia kan gje sju gonger meir forureining enn det som råka Austlandet etter Tjernobyl-ulukka.

Meir lokaldemokrati og sunt folkevett!

Innlegg holdt under trontaledebatten 4/10-11:

Vi likar å framheve at dei demokratiske verdiane er trygt fundamentert i det norske samfunnet og den styringsmodellen vi har. Og det er grunn til å framheve det, og vi skal vere stolte av det.

Naturvernere som rir to hester

Flere av de store naturvernorganisasjonene prøver å spille rollen som klimaets redningsmenn. De er for fornybar energi. Men mot anleggene som skal produsere den. Norges viktigste bidrag til det internasjonale klimaarbeidet er å utnytte våre enorme ressurser innen fornybar energi.

Verdens befolkning er hurtig økende og verden trenger energi. Allerede i dag lever 1,5 mrd mennesker uten tilgang på elektrisitet. Dette rammer deres tilgang til ren mat og rent vann, samt utdanning. Det internasjonale energibyrået har anslått en økning i energibehovet på 50% innen 2030. Med dagens politikk, vil 80% av økningen komme fra fossilt brensel.

Kristne med breitt politisk engasjement

I ei undersøking presentert av tankesmia Civita, kommentert i Vårt Land den 25.august vert det slått fast at kristne ikkje berre er opptatt av Israel-Palestina konflikt, homofili og avholdssak. Undersøkinga peikar på at kristne har eit langt breiare politisk engasjement.

Buplikta er ein viktig reidskap!

Ei bupliktsak i Stryn kommune har ført til ny debatt om buplikta generelt. Kvifor har vi eigentleg buplikt på gardsbruk?

Retten til naudverge blir styrka

I Senterpartiet meiner vi at rovdyrpolitikken ikkje skal hindre bulyst og aktivitet i heile landet, eller forringe livskvaliteten til innbyggjarane. Bruk av utmarka er ei miljøvennleg form for verdiskaping, som òg er viktig for å oppretthalde det biologiske mangfaldet. Noreg treng aktive utmarksnæringar, både for å ha eit landbruk i heile landet, for å ta vare på kulturlandskapet og for å utvikle reiselivet som ei viktig næring i distrikts-Noreg.

For mange i landet vårt er rovdyrpolitikken blodig alvor. Folk opplever å finne husdyr sundrivne eller med så store skadar at dei må avlivast. Særleg etter bjørneangrep finn ein ofte sau der juret og andre kjøtfulle delar av kroppen er rivne av, samtidig som skadane ikkje er så store at dyret døyr av det. Ein treng ikkje vere veterinær for å forstå kva lidingar dyret er påført etter eit slikt angrep. Ein treng heller ikkje å vere psykolog for å forstå at dette gjer eit sterkt inntrykk på dei som eig dyra, og som sjølvsagt er glade i dyra sine. Vidare er det lett å forstå at foreldre blir utrygge når dei må sleppe barn ut på ein skuleveg der det i periodar dagleg blir observert bjørn.

Ta vare på kulturlandskapet!

Nær ein tredjedel av alle raudlisteartane har heimen sin i kulturlandskapet vårt. Kulturlandskapet er forma gjennom at mange generasjonar, og det ligg mykje svette og hardt arbeid bak delar av den fantastiske variasjonen vi har i landskapstypar i landet vårt. Kulturlandskapet har ikkje vorte til gjennom passivt vern, men gjennom bærekraftig bruk. Og dette arbeidet har altså ikkje berre sikra mat og overleving – men har lagt til rette for eit fantastisk mangfald av artar i norsk flora og fauna.

No er landskapet trua og dermed dei som lever av og i det. Talet på mål jord og beite som gror att kvart år er skræmande høgt i delar av landet vårt. Kvifor er det ikkje fleire som ropar varsku? Artane som lever i kulturlandskapet er ikkje store lubne rovpelsdyr eller sympatiske kvalar som er lett å gå i demonstrasjonstog for. Dei er små og stilleteiande artar som ikkje gjer så mykje ut av seg, men er dei mindre verdt av den grunn?

Atomkraft? Nei takk!

Meir enn halvparten av nordmenn under 30 år ønskjer kjernekraft velkommen, om det førar til nedgang i utsleppa av CO2. Det hevdar ei undersøking utført av magasinet Hus & Bolig. Eg tvilar på at like mange hadde vore positive om kraftverka skulle byggast i deira eiga kommune.

Det er ikkje tvil om at energibehovet i verda kjem til å auke. Det er heller ikkje tvil om at energiproduksjonen i verda må aukast. Dersom heile denne auken kjem i form av fossil energibruk, kan det få katastrofale konsekvensar for klimaet på jorda. Det rokkar likevel ikkje ved Senterpartiet si grunnholdning. Vi er imot at Noreg skal produsere energi basert på kjernekraft. Vi meiner at forsking på kjernekraft ikkje skal vere ei prioritert oppgåve. Vi bør prioritere hovudinnsatsen vår på andre område.

Køyr på høgare gir!

Visste du at du berre ved å køyre på høgare gir, ta av skiboksen og ha riktig lufttrykk i bildekka kan redusere CO2-utsleppa frå bilen din?

Transportsektoren har dei raskast voksande utsleppa av alle sektorene i Noreg, og er også den sektoren som det er mest utfordrande å få redusert utsleppa frå. Men ikkje alle klimatiltak er dyre eller kompliserte. Klimakur har rekna ut at ved å endre måten vi køyrer på, til såkalla økokøyring, kan du kutte 10-20% av utsleppa frå bilen din. Samstundes skånar du lommeboka for 10-20% av utgiftene til drivstoff.

Vatn er liv

Kvar einaste dag døyr om lag 6000 born under 5 år, av vassrelaterte årsaker. Svimlande 1,2 milliardar menneskje manglar reint vann. 2,6 milliardar manglar grunnleggande sanitærforhold. Måndag markerte vi verda sin vassdag – temaet er vasskvalitet.

”Vassmangel trugar Bergen – kommunen held krisemøte”, alarmerte avisene tidlegare denne månaden. ”No treng du ikkje lenger koke vatnet”, sa ei letta Vann- og avløpsetat i Oslo i februar. ”Opptil 6000 menneskje vart sjuke av Giardia, men epidemien kunne vore unngått”, stadfesta ei uavhengig gransking av utbrotet i Bergen.

Kald vinter på varm klode

Klimamøtet i København resulterte ikkje i ei bindande avtale, og skuffelsen var stor hos mange forskarar, politikarar og aktivistar som var til stades. Dei same personane hadde knapt nådd å reise heim før Noreg fraus til – og sidan har det vore kaldt. Tok dei feil?

Enkelte bloggarar og klimaskeptikarar hevdar det. Det er særs lite gjennomtenkt. Fyst og fremst må vi skilje mellom vær og klima. Ein kan ikkje spå lange trendar berre ut frå ein vinter. Og sjølv om den lokale oppvarminga ser ut til å ha tatt ei pause, fortsett den globale.

Spare på skillingen og la klimaet gå?

Rapporten Klimakur 2020 vart presentert 17. februar, og fyste foredragshaldar nådde knapt ned frå talarstolen før dei første artiklane kom på nettavisene. Spørsmålet ”Vil DU betale 25 kr literen for bensin for å redde klimaet?” var eit gjennomgangstema, og fokus har langt på veg vore på kor mykje kuren vil koste for kvar av oss. Men klimakur var mykje meir enn det.

Smartare vekst er grønare vekst

I går vart NHOs årskonferanse gjennomført – med tittelen ”Smartere vekst”. Utfordringane står i kø: vi treng ei kur mot alt frå finanskrise, til aukande sjukefråvær og klimakrise.

Eg tvilar ikkje på NHOs ynskje om å få økonomien tilbake på føtene. Eg trur derimot ikkje dei skal få ansvaret for å få ned jorda sin feber.

Sande sin blogg

Følgt av 31 medlemmar.
Origo Sande sin blogg er ei sone på Origo. Les meir

Erling Sande er noværande Stortingsrepresentant frå Sogn og Fjordane.

Han er fødd i 1978, men har allereie god erfaring som politiker, gjennom verv som fylkespolitiker og no Stortingsrepresentant. Erling har vore leiar av Stortingets energi- og miljøkomite sidan hausten 2009.

Annonse