Viser arkivet for stikkord miljø

Venstre i klima-spagat

Venstre kritiserar klimameldinga. Samstundes har dei opna dørane for regjeringssamarbeid med FrP. Det kan bli ei ytterst krevjande spagat.

Venstre kritiserar klimameldinga for å inneholde for lite. Dei håper på at forhandlingane i Stortinget gjer rom for forbetringar. FrP, på si side, meinar åpenbart at klimameldinga inneheld for mykje. Dei fryktar som vanleg for prisane på bilar.

Det er særs vanskeleg å sjå føre seg korleis Trine Skei Grande og resten av Venstre trur at flørtinga med FrP kan avle fram god klimapolitikk. Eg kan ikkje sjå korleis Venstre på den eine sida kan fortsette å smykke seg med grønfargen sin, og samstundes gjere vegen til makta kortare for det einaste partiet på Stortinget som er kritisk til om klimaendringane er menneskeskapte, og som har ytra rikeleg med kritikk mot FNs klimapanel. Korleis Venstre kan tru at klimapolitikken kan bli betre om dei får halde FrP i handa, er ei gåte.

Lista over miljø- og klimasaker som aldri kjem til å bli realisert om FrP får vilja si, er lang. To eksempler: FrP vil bore etter olje i Lofoten og Vesterålen. Venstre vil ikkje ha petroleumsverksemd i desse områda. Venstre, Senterpartiet og KrF gjekk av som regjeringsparti i år 2000, på grunn av krav til rensing av gasskraft. FrP ivrar for gasskraft utan rensing.

Venstre har vald å go’blunke til Stortingets klima-badboys. Det kan bli ei svært krevjande øving å få eit eventuelt framtidig ekteskap til å fungere, særleg om Venstre meinar alvor med klimapolitikken sin.

Det bør være skilnad på å forlove seg, og å love for mykje. Her har nok Venstre gjort begge delar. Det blir ikkje god klimapolitikk av å la FrP styre skuta.

Atomtrugsmål mot Noreg?

Nyleg var eg på reise i Finnmark, og møtte Cecilie Hansen, SPar og ordførar i Sør-Varanger kommune. Ho ga meg ei klar oppmoding: ta tak i atomtrugsmålet frå Russland.

Hendingane i Japan viste tydeleg at atomkraft kan ha store negative konsekvensar, også i fredstid. I Noreg er vi framleis påverka av Tjernobyl-ulukka. Til dømes må sau frå dei hardast råka områda framleis nedforas før slakt, for å få radioaktiviteten ut av kroppen. Mattilsynes gjer fortsatt kosthaldsråd til dei som haustar kjøt, sopp og bær frå områda som fekk mest radioaktivt nedbør. Om vi blir råka av ei atomulukke igjen, kan det gå mykje verre. Eit utslepp frå Sellafield-anlegget i Storbritannia kan gje sju gonger meir forureining enn det som råka Austlandet etter Tjernobyl-ulukka.

Riktignok er kjernekrafta blitt sikrare no enn for 20-30 år sidan, men det er langt frå heilt sikkert. Nils Bøhmer i Bellona reknar det som mest sannsynlig at den neste kjernekraftulukka skjer i Russland. Også atomreaktorar i skip kan være eit trugsmål. Vi fikk ei påminning om det i juli, då atom-ubåten ”Jekaterinburg” brann ved Murmansk Oblast.

Atomsikkerhets-samarbeidet i nordområda blir stadig betre. I perioden 1995-2010 er det løyva om lag 1,5 milliardar kroner til dette arbeidet. Fem atom-ubåtar er hugga opp. 250 atomdrevne fyrlyktar er skifta ut. Kola kjernekraftverk er sikrare.

Eg forstår likevel godt at ordføraren og befolkninga vart urolege då atom-ubåten brann like ved stovedøra deira. Difor må vi fortsatt arbeide forebyggande, og vi må være forberedt. Når eg tek med meg Energi- og miljøkomiteen til Kirkenes og Murmansk i haust, blir dette viktige tema å ta opp.

Så lenge verda har kjernekraft, kan ulukker skje.

Vaksine mot overbefolkning?

Den store folkeveksten verda står ovanfor er eit av vår tids store utfordringar. Vi må rekne med ei auke i tal menneske på jorda med nær 50% dei komande tiåra. Alle desse skal i likskap med resten av oss ha mat og energi. Dei skal forbruke og dei skal forsøple, akkurat som vi andre og dette skal skje parallelt med at verda arbeider seg ut av finanskrisa – og med to langt meir alvorlege overliggande krisene – klimakrisa og matkrisa – som realitet. Ingen tvil om at utfordringane er formidable.

Metodar for å møte raskt aukane folketal varierer. Kinas 1-barnspolitikk har vore drastisk, og har hatt enorme kostnader for enkeltpersonar. På berre 22 år, fall fødselsraten i Iran frå 7 i 1984, til 1.9 i 2006. Utdanning av kvinner er ei stor del av forklaringa. I Mexico og Etiopia har uskuldige tiltak som påverknad gjennom såpeseriar vore effektive.

Dei store barnekulla særskilt på den sørlege halvkula stiller landa der ovanfor store utfordringar. I fleire av Afrikas fattigaste land, til dømes Mali og Malawi, er det spådd ei trippling av befolkninga innan seinast 2050. Mangel på kunnskap om prevensjon og lite fokus på familieplanlegging er sjølvsagt ein del av forklaringa på store barnekull. Men vi skal også hugse at stor barnedødelighet og manglande sosialt sikkerhetsnett er ein annan.

Vi skal ikkje langt tilbake i tid før det også i Norge var vesentleg større barnekull enn i dag. To av mine eigne besteforeldre hadde 10 syskjen. Ser vi attende gjennom historia var talet på fødslar i ein familie langt meir vanleg enn dagens syskenflokkar på to eller tre. Som i mange land utan ein utbygd velferdsstat var familien den fremste økonomiske tryggleiken for alderdomen også i vårt land tidlegare. At fleire born lever opp gjer til at ”alderdomen er sikra”, sjølv med færre born i kvar familie. I til dømes Norge reknar ein med at kvar kvinne i snitt må føde 2.1 barn for at folketalet skal halde seg stabilt. Det lave talet skuldast at barnedødeligheten er lav her. På verdsbasis er talet 2.33 barn pr kvinne – og i fattige land kan det vere over 3.

Det er ikkje anna enn forståeleg at folk i fattige land for mange born, for å skaffe seg eit sikkerhetsnett. Slik sett er kanskje den viktigaste bistanden Norge kan gje ovanfor u-land med stor folkevekst, bistand til vaksine og fokus på å hindre barnedød og mødrehelse. På sikt kan det å redde fleire born og mødre frå sjukdom og død, ikkje berre vere eit spørsmål om rett etikk, men eit avgjerande viktig bidrag til å dempe talet på barnefødslar – og dermed folkeveksten på kloden.

Vil dei lukkast?

Tysdag samlast meir enn 100 av verdas statsleiarar i New York for å drøfte global oppvarming og klimaendringane verda står ovanfor. Blant dei som møter er den amerikanske presidenten Barack Obama, Kina sin statsleiar Hu Jintao, Japan sin nyvalde statsministerYukio Hatayama og vår eigen Jens Stoltenberg.

Etter ei heftig loddtrekning blant oss som er i den norske FN-delegasjonen, var det mellom anna FrP sitt medlem i delegasjonen som gjekk av med ein plass i møtet. Kanskje like greit. For det er eit paradoks at Norges nest største parti framleis vel å halde seg kritisk til FN sitt forskarpanel sine advarslar.

Medan statsleiarane for dei mektigaste nasjonane i verda samlast for å drøfte korleis ein kan avgrense auka i temperaturen til 2 grader, vel altså FrP framleis å bruke energien på å så tvil om konklusjonane.

Dei om det. For Senterpartiet handlar klimatrusselen om 2 av dei viktigaste prinsippa i vår politikk. Forvaltartanken og føre vàr-prinsippet. “Vi har ikkje arva kloden av forfedra våre, vi lånar den av etterkomerane våre” er ei god setning som minner oss om den viktige forvaltar-tanken.

Gjennom alle tider og generasjonar har folk vore opptatt av å sikre den neste generasjonen minst like gode livstilhøve som ein sjølv hadde. For vår generasjon handlar dette i høgste grad om miljø. Kombinert med prinsippet om å vere føre vàr, må dette resultere i at vi handlar på bakgrunn av dei alvorlege forskingsrapportane som no er framlagt, og går frå det fossile til det fornybare energisamfunnet.

Møtet på tirsdag kan bidra til at verdsleiarane kjem med nye ambisiøse posisjonar for å avgrense oppvarminga. Lukkast dei i det er vi kanskje endå nærare ei ny klimaavtale i København.

Det handlar om livsvilkåra til dei som skal etterfylgje oss på kloden. Verken meir eller mindre.

Vi treng IKKJE oljesand!

Helge Lund får meg til å tenke på Rock Hudson. Ikkje fordi dei både er høge og mørke, og har utsjånaden med seg – men fordi dei begge reklamerar for feil produkt.

I Aftenposten fredag 4. september, har Helge Lund eit flammande innlegg for oljesand. ”Vi trenger oljesand!”, skriv han, og grunngjev det med den forventa auken i verdas energi-etterspørsel. Han skriv riktig nok at oljesandprosjektet har betydelige utfordringar. Der kan han vanskeleg seiast imot. Om 10 år, vil prosjektet sleppe ut like mykje CO2 som heile den norske bilparken. I tillegg kjem ei rekke andre miljøproblem.

Helge Lund gjer seg sjølv til frontfigur for utvinning av oljesand. Rock Hudson var frontfigur for sigarett-røyking. ”Remember, you can smoke as many Camels as you want”, stod det i reklamen – og helse-effekta var god: ”Their costlier tobaccos never jangle your nerves”.

Mine nerver roar seg ikkje med tanken på at oljesand blir del av løysinga på energikrisa. Oljesand er like lite miljøvennlig som tobakk er helsefremjande. Vi må, på same måte som vi seier at oljefondet skal halde seg vekke frå enkelte typar investeringar som er miljøskadelege, ha slike reglar for det direkte statlege eigarskapet. Canada er sjølvsagt ansvarleg for eigne utslepp, men det er Stortingets ansvar korleis vi bruker fellesskapets kapital. Oljesand er åpenbart så forureinande at det neppe er i fellesskapets interesse.

Eg har snarare stor tru på morgondagens løysing: det grøne gullet. Senterpartiet vil løyve opp mot 8 milliardar årleg til produksjon av ny fornybar energi.

Er det mykje pengar? Ja, men det er likevel ikkje meir enn gevinsten frå 14 dagars oljeproduksjon.

Sp vil ha lik nettleie for alle

Stortinget har nå vedtatt at det skal utredes lik nettleie for hele landet. Erling Sande, som er energipolitisk talsmann i Sp, ser dette som en seier. Vedtaket ble gjort i forbindelse med behandlingen av ny energilov. I dag kan strømmen faktisk være dyrere der den produseres.

Se VIDEO med Erling

Vi gir deg 40.000 kr i vrakpant

For å få flere til å kjøpe miljøvennlige biler, vil Senterpartiet gi 40.000 kroner til alle som leverer en bensin- eller dieselbil til opphogging.

Dette under forutsetning av at pengene går til kjøp av el-bil eller hybrid-bil. Vi greier oss ikke uten bil, men de bør gå på fornybar energi som strøm. Støtt miljøkampen, ved å gi Sp en stemme.

Se Erling Sandes VIDEO om vrakpant