Klimameldinga som vert presentert i dag, er godt nytt både for klimaet og for Noregs framtidige næringsliv.

Vindkraft og annan fornybarproduksjon er ein del av løysinga på klimakrisa. Difor må Haltbrekken slutte å protestere mot all fornybar energi – dersom han framleis vil utfordre regjering og Storting på klimahandling.

Det er skilnad på å være varsam når det skal byggast ut ny fornybar energi, og å vere motstandar på rein automatikk.

Kommunar som produserar vasskraft, har ei sjølvsagt rett til å få sin del av verdiane som blir produsert. Det skulle berre mangle.

Vasskraftkommunane forsynar heile Noreg med rein og fornybar kraft. Vasskrafta har produsert rein elektrisitet i Noreg sidan 1800-talet. Vasskrafta la grunnlaget for norsk industri, og for verdiskaping i hele landet. Kraftkommunane får ei sjølvsagt takk for hjelpa, sidan dei bidreg både til dette, og til å løyse ei av verdas største utfordringar: klimakrisa. Dei fremmar eit felles gode, og får rettmessig kompensasjon for at storsamfunnet får dra nytte av naturressursane deira. Det er trass alt innbyggarane i desse kommunane som må forhalde seg til dei naturinngrepa som vert gjorde for å sikre landet rein energi.

Energi- og miljøkomiteen har vore på studietur til Canada, for mellom anna å sjå på oljesandproduksjon. Eg skal innrømme at eg var skeptisk til oljesandutvinninga før eg reiste, men eg har lytta og sett med opne sansar og ope sinn.

Konklusjonen min er klar: Statoil bør selge seg ut av oljesandprosjektet sitt i Canada.

Statseigde Entra eigedom lanserar ”verdas mest sikre og miljøvennlege datasenter”, etter eige utsegn. Der vil dei lagre store mengder data for framtida. Dei er opptekne av at lagringa skal være fysisk sikra, dei vil gjenvinne energi i form av varme, og vi ha eit betrakteleg lågare energiforbruk enn ordinære datasentre.

Eg er skeptisk.

Nyleg var eg på reise i Finnmark, og møtte Cecilie Hansen, SPar og ordførar i Sør-Varanger kommune. Ho ga meg ei klar oppmoding: ta tak i atomtrugsmålet frå Russland.

Hendingane i Japan viste tydeleg at atomkraft kan ha store negative konsekvensar, også i fredstid. I Noreg er vi framleis påverka av Tjernobyl-ulukka. Til dømes må sau frå dei hardast råka områda framleis nedforas før slakt, for å få radioaktiviteten ut av kroppen. Mattilsynes gjer fortsatt kosthaldsråd til dei som haustar kjøt, sopp og bær frå områda som fekk mest radioaktivt nedbør. Om vi blir råka av ei atomulukke igjen, kan det gå mykje verre. Eit utslepp frå Sellafield-anlegget i Storbritannia kan gje sju gonger meir forureining enn det som råka Austlandet etter Tjernobyl-ulukka.

Innlegg holdt under trontaledebatten 4/10-11:

Vi likar å framheve at dei demokratiske verdiane er trygt fundamentert i det norske samfunnet og den styringsmodellen vi har. Og det er grunn til å framheve det, og vi skal vere stolte av det.

Flere av de store naturvernorganisasjonene prøver å spille rollen som klimaets redningsmenn. De er for fornybar energi. Men mot anleggene som skal produsere den. Norges viktigste bidrag til det internasjonale klimaarbeidet er å utnytte våre enorme ressurser innen fornybar energi.

Verdens befolkning er hurtig økende og verden trenger energi. Allerede i dag lever 1,5 mrd mennesker uten tilgang på elektrisitet. Dette rammer deres tilgang til ren mat og rent vann, samt utdanning. Det internasjonale energibyrået har anslått en økning i energibehovet på 50% innen 2030. Med dagens politikk, vil 80% av økningen komme fra fossilt brensel.

I ei undersøking presentert av tankesmia Civita, kommentert i Vårt Land den 25.august vert det slått fast at kristne ikkje berre er opptatt av Israel-Palestina konflikt, homofili og avholdssak. Undersøkinga peikar på at kristne har eit langt breiare politisk engasjement.

Ei bupliktsak i Stryn kommune har ført til ny debatt om buplikta generelt. Kvifor har vi eigentleg buplikt på gardsbruk?

I Senterpartiet meiner vi at rovdyrpolitikken ikkje skal hindre bulyst og aktivitet i heile landet, eller forringe livskvaliteten til innbyggjarane. Bruk av utmarka er ei miljøvennleg form for verdiskaping, som òg er viktig for å oppretthalde det biologiske mangfaldet. Noreg treng aktive utmarksnæringar, både for å ha eit landbruk i heile landet, for å ta vare på kulturlandskapet og for å utvikle reiselivet som ei viktig næring i distrikts-Noreg.

For mange i landet vårt er rovdyrpolitikken blodig alvor. Folk opplever å finne husdyr sundrivne eller med så store skadar at dei må avlivast. Særleg etter bjørneangrep finn ein ofte sau der juret og andre kjøtfulle delar av kroppen er rivne av, samtidig som skadane ikkje er så store at dyret døyr av det. Ein treng ikkje vere veterinær for å forstå kva lidingar dyret er påført etter eit slikt angrep. Ein treng heller ikkje å vere psykolog for å forstå at dette gjer eit sterkt inntrykk på dei som eig dyra, og som sjølvsagt er glade i dyra sine. Vidare er det lett å forstå at foreldre blir utrygge når dei må sleppe barn ut på ein skuleveg der det i periodar dagleg blir observert bjørn.

Nær ein tredjedel av alle raudlisteartane har heimen sin i kulturlandskapet vårt. Kulturlandskapet er forma gjennom at mange generasjonar, og det ligg mykje svette og hardt arbeid bak delar av den fantastiske variasjonen vi har i landskapstypar i landet vårt. Kulturlandskapet har ikkje vorte til gjennom passivt vern, men gjennom bærekraftig bruk. Og dette arbeidet har altså ikkje berre sikra mat og overleving – men har lagt til rette for eit fantastisk mangfald av artar i norsk flora og fauna.

No er landskapet trua og dermed dei som lever av og i det. Talet på mål jord og beite som gror att kvart år er skræmande høgt i delar av landet vårt. Kvifor er det ikkje fleire som ropar varsku? Artane som lever i kulturlandskapet er ikkje store lubne rovpelsdyr eller sympatiske kvalar som er lett å gå i demonstrasjonstog for. Dei er små og stilleteiande artar som ikkje gjer så mykje ut av seg, men er dei mindre verdt av den grunn?

Meir enn halvparten av nordmenn under 30 år ønskjer kjernekraft velkommen, om det førar til nedgang i utsleppa av CO2. Det hevdar ei undersøking utført av magasinet Hus & Bolig. Eg tvilar på at like mange hadde vore positive om kraftverka skulle byggast i deira eiga kommune.

Det er ikkje tvil om at energibehovet i verda kjem til å auke. Det er heller ikkje tvil om at energiproduksjonen i verda må aukast. Dersom heile denne auken kjem i form av fossil energibruk, kan det få katastrofale konsekvensar for klimaet på jorda. Det rokkar likevel ikkje ved Senterpartiet si grunnholdning. Vi er imot at Noreg skal produsere energi basert på kjernekraft. Vi meiner at forsking på kjernekraft ikkje skal vere ei prioritert oppgåve. Vi bør prioritere hovudinnsatsen vår på andre område.

Visste du at du berre ved å køyre på høgare gir, ta av skiboksen og ha riktig lufttrykk i bildekka kan redusere CO2-utsleppa frå bilen din?

Transportsektoren har dei raskast voksande utsleppa av alle sektorene i Noreg, og er også den sektoren som det er mest utfordrande å få redusert utsleppa frå. Men ikkje alle klimatiltak er dyre eller kompliserte. Klimakur har rekna ut at ved å endre måten vi køyrer på, til såkalla økokøyring, kan du kutte 10-20% av utsleppa frå bilen din. Samstundes skånar du lommeboka for 10-20% av utgiftene til drivstoff.

Kvar einaste dag døyr om lag 6000 born under 5 år, av vassrelaterte årsaker. Svimlande 1,2 milliardar menneskje manglar reint vann. 2,6 milliardar manglar grunnleggande sanitærforhold. Måndag markerte vi verda sin vassdag – temaet er vasskvalitet.

”Vassmangel trugar Bergen – kommunen held krisemøte”, alarmerte avisene tidlegare denne månaden. ”No treng du ikkje lenger koke vatnet”, sa ei letta Vann- og avløpsetat i Oslo i februar. ”Opptil 6000 menneskje vart sjuke av Giardia, men epidemien kunne vore unngått”, stadfesta ei uavhengig gransking av utbrotet i Bergen.

Klimamøtet i København resulterte ikkje i ei bindande avtale, og skuffelsen var stor hos mange forskarar, politikarar og aktivistar som var til stades. Dei same personane hadde knapt nådd å reise heim før Noreg fraus til – og sidan har det vore kaldt. Tok dei feil?

Enkelte bloggarar og klimaskeptikarar hevdar det. Det er særs lite gjennomtenkt. Fyst og fremst må vi skilje mellom vær og klima. Ein kan ikkje spå lange trendar berre ut frå ein vinter. Og sjølv om den lokale oppvarminga ser ut til å ha tatt ei pause, fortsett den globale.

Rapporten Klimakur 2020 vart presentert 17. februar, og fyste foredragshaldar nådde knapt ned frå talarstolen før dei første artiklane kom på nettavisene. Spørsmålet ”Vil DU betale 25 kr literen for bensin for å redde klimaet?” var eit gjennomgangstema, og fokus har langt på veg vore på kor mykje kuren vil koste for kvar av oss. Men klimakur var mykje meir enn det.

I går vart NHOs årskonferanse gjennomført – med tittelen ”Smartere vekst”. Utfordringane står i kø: vi treng ei kur mot alt frå finanskrise, til aukande sjukefråvær og klimakrise.

Eg tvilar ikkje på NHOs ynskje om å få økonomien tilbake på føtene. Eg trur derimot ikkje dei skal få ansvaret for å få ned jorda sin feber.

Noreg bør lansere ein internasjonal Tobinskatt både som eit middel for å hindre framtidige finanskriser, og for å hjelpe verda ut av klimakrisa.

Nå går Gordon Brown, Angela Merkel og Nicholas Sarkozy i spissen for ei skatteleggjing av dei internasjonale finans- og valutamarknadene. Samstundes er ei finansiering av utsleppskutt i utviklingsland eit av dei viktigste hindra for ei klimaavtale i København. Tida er inne for å bruke inntektene av ein internasjonal Tobin skatt på valutahandel til å gjennomføre utsleppskutta i u-land.

Avfall, søppel eller boss som vi kallar det på Vestlandet er, til tross for sitt noko frynsete rykte, ein stor ressurs. Likevel sender vi stadig meir av det over svenskegrensa. Ikkje fordi vi har lurt svenskane til å ta over det vi kastar her i landet, men fordi svenskane har vore hakket lurare enn oss, og gjer no gode pengar på vårt avfall. Varme og straum i svenska heimar kjem no direkte frå våre bananskal, tome chipsposar og gamle møblar.

Den raudgrøne regjeringa varslar no ein gjennomgang av rammevilkåra for norsk avfallsnæring, både når det gjeld miljø og samfunnsøkonomi. Gjennomgangen bør også vurdere avgiftsnivået opp mot nivået hos ”broderfolket”. Det er bra og på tide. Vi bør ha som mål å gjere eksporten av avfallet minst mogeleg. Dei siste åra har regjeringa satsa store pengar på oppbygging av fjernvarmeanlegg som skal gjere avfallsforbrenning til varme i dei tusen heimar. Det er på tide å stoppe trailerkolonnane til Sverige, og ta ansvar for vårt eige avfall.

Den store folkeveksten verda står ovanfor er eit av vår tids store utfordringar. Vi må rekne med ei auke i tal menneske på jorda med nær 50% dei komande tiåra. Alle desse skal i likskap med resten av oss ha mat og energi. Dei skal forbruke og dei skal forsøple, akkurat som vi andre og dette skal skje parallelt med at verda arbeider seg ut av finanskrisa – og med to langt meir alvorlege overliggande krisene – klimakrisa og matkrisa – som realitet. Ingen tvil om at utfordringane er formidable.

Metodar for å møte raskt aukane folketal varierer. Kinas 1-barnspolitikk har vore drastisk, og har hatt enorme kostnader for enkeltpersonar. På berre 22 år, fall fødselsraten i Iran frå 7 i 1984, til 1.9 i 2006. Utdanning av kvinner er ei stor del av forklaringa. I Mexico og Etiopia har uskuldige tiltak som påverknad gjennom såpeseriar vore effektive.